โรคตับอ่อนอักเสบในสุนัข (Pancreatitis) — อาการ การวินิจฉัย และการรักษา
ตรวจโดยทีมสัตวแพทย์ PSAH · เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ทดแทนการตรวจรายเคส
คำตอบสั้นๆ
โรคตับอ่อนอักเสบในสุนัขคือการอักเสบของตับอ่อนที่อาจรุนแรงถึงขั้นอวัยวะล้มเหลว อาการสำคัญ: อาเจียน ปวดท้อง ไม่อยากอาหาร อ่อนเพลีย ต้องตรวจ cPL อัลตราซาวด์ และมักต้องค้างรักษาด้วยสารน้ำ ยาแก้ปวด และยาระงับอาเจียน ที่ PSAH มีนบุรีเป็นหนึ่งในโรคทางเดินอาหารที่รับเข้าค้างบ่อย
โรคตับอ่อนอักเสบ (pancreatitis) ในสุนัขเป็นโรคทางเดินอาหารที่อาจอันตรายถึงชีวิต และเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่สุนัขต้อง แอดมิทค้างคืน ที่โรงพยาบาลสัตว์ปาริชาต สุวินทวงศ์ (PSAH) มีนบุรี
อาการที่เจ้าของควรสังเกต
- อาเจียน — พบบ่อยที่สุด
- ปวดท้อง — หมอบ โก่งตัว หรือเจ็บเมื่อจับท้อง
- ท้องเสีย (ไม่ทุกเคส)
- ไม่อยากอาหาร
- อ่อนเพลีย
- ไข้
- ร่างกายขาดน้ำ
หากอาเจียนไม่หยุด กินไม่ได้ หรือดูเจ็บปวดรุนแรง ควรพามาพบสัตวแพทย์โดยเร็ว — อย่ารอให้ “ดีขึ้นเอง”
ปัจจัยเสี่ยง: อาหารและโรคร่วม
อาหาร ไขมันสูง เศษอาหารคน และขนมไขมันสูงเพิ่มความเสี่ยงชัดเจน โดยเฉพาะสุนัขที่ไวต่อโรคนี้
ปัจจัยที่ทำให้รุนแรงขึ้น:
- น้ำหนักเกิน — งานวิจัยชี้ความเสี่ยงเสียชีวิตสูงกว่าสุนัขน้ำหนักปกติมาก
- เบาหวานร่วม
- อายุมาก (โดยเฉพาะเกิน 10 ปี)
โรคนี้รุนแรงแค่ไหน
การอักเสบของตับอ่อนอาจลุกลามเป็น SIRS (การตอบสนองอักเสบทั่วร่างกาย) และ อวัยวะล้มเหลว
ข้อมูลทางคลินิกที่สำคัญ:
- คิดเป็นประมาณ 1.4% ของสุนัขแอดมิทด้วยโรคทางเดินอาหารและตับ
- เคส ICU: อัตราเสียชีวิตประมาณ 40%
- หากมี multiple organ dysfunction (MODS): เสียชีวิตสูงมาก (รายงานราว 72%) รอดเพียงส่วนน้อย
- ให้น้ำล่าช้าเกิน 24 ชั่วโมงหลังวินิจฉัย: อัตราเสียชีวิตอาจสูงถึง 60%
- มีการติดเชื้อร่วม: สูงถึงราว 64%
ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้ทำให้ทุกเคสสิ้นหวัง — แต่ย้ำว่า การวินิจฉัยและรักษาเร็ว สำคัญจริง
การวินิจฉัยที่ PSAH
นอกจาก CBC, เคมีเลือดละเอียด, กรด-ด่างและเกลือแร่ สัตวแพทย์ใช้:
- Canine pancreatic lipase immunoreactivity (cPL) — ดัชนีหลัก มีความไวและจำเพาะสูง
- อัลตราซาวด์ช่องท้อง — ประเมินตับอ่อนและอวัยวะรอบข้าง
- เอกซเรย์ช่องท้อง — ร่วมประเมินเมื่อจำเป็น
- ประวัติ + อาการทางคลินิก
การรักษา
แนวทางหลักเป็น อายุรกรรมประคับประคองเข้มข้น ไม่ใช่ผ่าตัดเป็นอันดับแรก:
- ให้สารน้ำทันทีและเพียงพอ เพื่อการไหลเวียนของตับอ่อน
- ยาแก้ปวดต่อเนื่อง (เช่น fentanyl เข้าเส้นเมื่อเหมาะสม) หรือยาแก้ปวดอื่น
- ยาระงับอาเจียน (เช่น maropitant) ร่วมยาลดกรด
- ยาปฏิชีวนะเมื่อมีข้อบ่งชี้ติดเชื้อ
- งดอาหาร/น้ำช่วงสั้นตามแผนแพทย์ แล้วค่อยเริ่มอาหาร ไขมันต่ำ ย่อยง่าย ทีละน้อย
- ดูแลในแผนกสัตว์ป่วยวิกฤตเมื่อขาดน้ำรุนแรงหรืออ่อนเพลียมาก
การป้องกัน
- ควบคุมน้ำหนัก
- เลือกอาหารเหมาะช่วงอายุและปริมาณ
- หลีกเลี่ยงเศษอาหารไขมันสูง
- จัดการเบาหวานให้ดีหากมี
เมื่อไรต้องมา PSAH
- อาเจียนซ้ำ ไม่กินน้ำ/อาหาร
- ปวดท้องชัด อ่อนแรง ขาดน้ำ
- เป็นสุนัขสูงอายุ น้ำหนักเกิน หรือมีเบาหวาน แล้วเริ่มอาเจียน/ซึม
นัดหรือส่งเคส: LINE @parichartsah · โทร 02-557-6608 · เปิดทุกวัน 9:00–19:00 น. · มีนบุรี กรุงเทพตะวันออก
ดูศูนย์ที่เกี่ยวข้อง: ศูนย์ศัลยกรรม (เคสซับซ้อน/ภาวะแทรกซ้อน) และบริการ แล็บในโรงพยาบาล